binary comment

Пред 93 години американскиот град Чикаго на централното место постави споменик на Индијанец, делото „Копјаник и стрелец“ од скулпторот Иван Мештровиќ.

Делото, кое беше финансирано од фондацијата Бенјџмин Фергусон, на кое Америка му се восхитуваше во 1928 година, како едно од најголемите достигнувања на монументалната скулптура, неодамна се најде на списокот на „несоодветни“ споменици на кои им се заканува отстранување.

Индијанецот на Мештровиќ го краси влезот во Големиот парк од централната авенија Мичиген во Чикаго, но можеби не за долго… Индијанецот е на списокот од 500 споменици што ги испитува специјална комисија „поради расно заздравување и историски проценки“. Комисијата во Чикаго беше формирана по големи и често насилни протести кои веќе ја принудија градоначалничката на Чикаго Лори Лајтфут да ги отстрани статуите на Кристофер Колумбо од парковите во Чикаго.

Но, не е само делото на Мештровиќ под лупа. И статуите и четворицата поранешни американски претседатели, Џорџ Вашингтон, Абрахам Линколн, Улис Грант и Вилијам МекКенли се проблематични.

Споменикот на Мештровиќ е критикуван за „романтизирано и рекувовано прикажување на Индијанците“, додека другите статуи се критикувани за промовирање на надмоќта на белите лица, величање на лица поврзани со расизам, ропство, геноцид или еднострано презентирање на историјата.


Самото пренесување на овој споменик од Југославија беше голем спектакл. На скулптурата и претходеше презентација на Мештровиќ на неколку американски изложби, а подоцна тој се пресели во САД. Изложувал во американските градови во 1925 и 1926 година.

Никој не знае во што ќе резултира сето ова. Ако веќе мора да се отстранува, би било добро споменикот на Мештровиќ да заврши барем во музеј, а не во магацин.

Можеби би било најдобро тој да биде откупен, бидејќи овде тие не го разбираат контекстот на споменикот, или, што всушност, уметникот сакаше да го претстави.

Овој споменик ги поврзува староседелците со новите жители на Америка, ги величи луѓето кои биле заборавени. Сепак, интересно е што мислењето на индијанската заедница за овој споменик не е ни слушнато. Сите освен Индијанците одлучуваат за него и за неговата судбина – зборуваат вестите кои доаѓаат од Америка.

Професионалната јавност е загрижена, бидејќи нема модели според кои е изливен споменикот. Мештровиќ започна да скицира во студио во Њујорк, а скулптурата на Индијанец во Загреб. Кога бил поставено во Чикаго во 1928 година, било напишано дека „мускулите на коњаникот се безмаку анатомски вистински“ и дека е специфично тоа што тој не држи оружје во раката.

Leave a Comment

You must be logged in to post a comment.