Со хрватската писателка Ема Понграшиќ - Плехан зборувавме за нејзината соработка со македонскиот илустратор Ване Костуранов, актуелнава сликовница - „Животот на една слика“, која е нивен заеднички проект на некој начин, важноста за децата да читаат, соништата на еден писател за деца, вечната инспирација и потреба секоја книга да дофрли што подалеку...

Вашата биографија е импресивна. Професор по француски и руски јазик. Родена во Белград, живее во Загреб. Пишува сликовници ... Сепак ... Која е Ема, навистина?

- Јас би рекла дека сум се од горенаведено: професор, писател, преведувач, франкофил, светски патник... Сето тоа ме сочинува мене, само процентите на застапеност се менуваат во зависност од денот и расположението. Јас пораснав во семејство на писатели, така што книгите и пишувањето отсекогаш биле голем дел од мојот живот, мојата личност, и некако ми беше природно еден ден да се занимавам со пишување. Започна со пишување есеи во основно училиште, што секогаш го обожував, продолжи со првата објавена приказна кога имав 17 години, а сега сме тука, четири збирки раскази и седум сликовници подоцна.

Неуморни сте во креативниот процес. Минатата година ги објавивте „Деца на Камбоџа“, а веќе имате нова книга. За што се работи?

- Сликовницата „Живот на една слика“ има поинаква тема од приказните за деца на кои сме навикнати. Како што кажува и самиот наслов, преку текстот и илустрациите го следиме животот на сликата, од денот кога е насликана, па натаму. Сликата е наратор и гледаме сè што се случува низ нејзините очи и го доживуваме преку нејзините мисли. И во случај да не сте знаеле, животот на една слика може да биде крајно необичен и возбудлив!

Како дојде до соработката со Ване Костуранов?

- Мојата соработка со Ване всушност започна на поинаков литературен начин - во 2019 година ја преведов неговата книга со слики „Ѕвездено дете“ на хрватски јазик. Јас бев целосно фасцинирана од неговата работа и некако се покажа сосема логично и природно неговото име прво да ми падне на ум кога размислував за тоа кој може да го илустрира мојот последен текст.

Приказната за оваа сликовница е малку поинаква, самиот текст не кажуваше сè и требаше целосна симбиоза и вештини за текст, слика и илустрација, за да се постигне поентата, за да дел од значењето не ја загуби смислата. Мислам дека Ване заврши фантастична работа и ги исполни сите мои очекувања!

Каде наоѓате инспирација за сите овие навистина интересни теми, животот во светот на децата?

- Инспирацијата обично ја наоѓам кога не ја барам, или не ја очекувам! За мене, тоа е скоро секогаш реченица или мисла што некој друг ја изговара, а која потоа врие во мене и буди мноштво идеи. На пример, тоа ми се случи во Македонија, додека бевме во посета на Скопје. На вечера ни се придружија родителите на нашата водителка, тогаш веќе луѓе на возраст, кои во текот на целата вечер се шегуваа дека со возраста се намалуваат. Една година подоцна излезе сликовницата „Мојот татко се намалува“,  освојувајќи ги престижните признанија White Ravens и Ibby.

Истиот процес на инспирација се случи и за „Животот на една слика“. На семејна прослава, сестра ми рече: „Многу сум љубопитна: што се гледа една слика?“ И еве ја – новата сликовница која тоа треба да ни открие.

- За принцезите и змејовите, за летањето на небото, за борбите со мечови и пиратските бродови!

За свет во кој децата откриваат љубов кон книгите и за моментот кога книгите и сликовниците стануваат извор на инспирација и магија.

- Хрватска изобилува со продуктивни автори за деца и високо квалитетни дела, од сликовници за најмладите, преку илустрирани приказни, песни за ученици, до романи за тинејџери. Проблемот е што децата и младите во Хрватска (и исто е, сигурен сум, на друго место во светот) читаат сè помалку. Со постојано присуство на мобилни телефони, таблети, игри, книги престануваат да го привлекуваат нивното внимание, тие се оставени настрана како нешто здодевно и застарено. Јас би рекол дека голема одговорност лежи на родителите кои можеби немаат време да развијат култура на читање кај своите деца заради работа и брз начин на живот.

И, тие се всушност оние кои можат да ја развиваат својата љубов кон приказната и книгата најуспешно, уште од најрана возраст. Затоа што децата кои сакаат книги скоро никогаш не престануваат да читаат.

Мојата прва книга, збирка раскази „Чичко ми автобуско“, беше преведена на македонски јазик, и отпечатена во едицијата „Блесок“. Секако, се надевам и се радувам на сите идни преводи и меѓународни соработки. Нема подобро чувство од тоа дека во моите приказни уживаат децата од целиот регион, а и пошироко!

Иван Беќковиќ