Еден интересен настан деновиве во Скопје се разликува по својата оригиналност и ексклузивност. Тоа е изложбата „Африкански лица“, со фотографии на реномираната македонска фотографка Билјана Јуруковски, каде ќе бидат претставени повеќе дела создадени за време на нејзините патувања низ Африка. Изложбата ќе биде отворена во среда (16.06.2021) во Музеј на Република Северна Македонија.

Добар повод за разговор со Билјана, како увертира за она што не очекува.

Во кусото CV на оваа даровита фотографка, бидејќи е оставен просторот дела да зборуваат, пишува дека Билјана Јуруковски е фотограф, добитник на македонски и австралиски награда. Портретите на Билјана се кулминација на нејзината страст, љубов и почит кон другите култури и традиции – тие го отсликуваат грациозниот свет, каде што силата и гордоста се врежани на лицата на фотографираните луѓе.

Билјана себеси се смета за истражувач и авантурист, со голема страст кон фотографијата, на која гледа како медиум за комуникација меѓу луѓето.

Има патувано во многу земји на пет континенти, соочувајќи се со многу предизвикувачки ситуации, при обид да ги фотографира животите на племенските луѓе.

Изложбата „Африкански лица“ е само уште еден доказ кој оди во тој правец…

Изложбата која ја подготвувате е инспирирана од Африка. Како и кога настанаа фотографиите?

– Фотографиите од оваа изложба се направени за време на моите патувања, особено во Етиопија во периодот помеѓу 2017 и 2019 година. Тоа беше патување каде главната цел беше фотографирање и документирање на племенските народи на племињата Сурма, Мурси, Каро, Арборе, Даканеш и Хамар, иако на оваа изложба ќе учествуваат фотографи само од племето Сури/ Сурма.

Што посебно ве фасцинираше на овој континент,  и зошто токму „Лицата“?

– Кога луѓето зборуваат за Африка како дестинација, тие обично мислат на егзотичен континент, со сафари тури, но моите патувања обично се многу различни и истовремено предизвикуваат и ризикуваат. Дефинитивно ме фасцинираат луѓето кои се изолирани, до одреден степен недопрени од современиот свет, луѓето кои ја зачувале својата традиција и култура, луѓето со архаични култури и особено племето Сурма. За мене лично, Сури се авангарда на племенскиот свет во Африка и сум фасцинирана од нивната фантазија и уметнички вештини кога станува збор за разубавување и украсување на нивните тела. Тие ги користат сите свои тела како платна за да насликаат уникатни цртежи со пигменти направени од камења и да ги украсат со природни материјали што се наоѓаат во нивната околина. Како школки, цвеќиња, рогови, ливчиња. Нивната уметност е бесконечно инвентивна, магична и природна.

Како се подготвувавте за реализација на патување во Африка, во професионален дел? Верувам дека егзотичноста на континентот ги надмина Вашите очекувања!?

– Подготовките за патување во изолираните делови се од голема важност и започнуваат најмалку неколку месеци пред патувањето. Се патува на места каде што сè уште има племенски конфликти, места каде што нема хотели и се спие во шатори, места каде што имате храна колку што можете да земете. Мора да патувате со искусни водичи во кои имате доверба и можете да организирате вооружена безбедност и добро да ги познавате племенските закони во различни племиња. Самото име Африка изгледа прилично егзотично, но овие патувања, иако уживам во нив, се доста напорни и ризични.

Кое е следно патување кое планирате подоцна да го трансформирате во изложба?

– Тоа зависи од моменталната состојба со пандемијата. Племињата Ментаваи во Индонезија и Мундарите во Јужен Судан беа планирани за 2019 година, но засега тоа е ставено во мирување. Дефинитивно ќе патувам на африканскиот континент и би сакал да ги фотографирам племенските народи во Чад, Конго, Јужен Судан.

Што посебно мислите дека од Македонија, чија што природа е фасцинантна, е Ваш предизвик за фотографија?

– Македонија има фасцинантна природа и е убава како земја, но самата природа нема да биде мојот предизвик за фотографирање. Мојот предизвик за оваа посета на Македонија е напуштената, заборавена страна на Македонија. Имам посебен интерес за напуштените села, напуштените куќи, ме интересира како се  живееше во тие куќи, каков живот имаше, каква традиција, семејства… Се обидувам да фотографирам што е можно повеќе од нив, пред тие да исчезнат целосно.

Може ли дигитализацијата, компјутерите и виртуелниот свет да ја заменат класичната фотографија?

– Се има свои вредности, позитивни, но и негативни страни. Денес, со социјалните мрежи и виртуелниот свет, имаме пристап до секаков вид фотографија, но сепак јас многу уживам во мојата библиотека на книги со фотографии.

Иван Беќковиќ
Фото-архива на Билјана Јуруковски