Цените на недвижностите галопираат низ Европа, додека платите стагнираат, па речиси половина од Европејците без сопствен дом се сомневаат дека никогаш нема да можат да си дозволат еден. Особено песимисти се во Германија, Австрија и Чешка, каде повеќе од половина од анкетираните одговориле „никогаш“, за разлика од оптимистичката Турција, каде домувањето сè уште важи за сигурна инвестиција. Оваа слика се должи на растечките цени, неподвижните приходи, културните навики за долгорочно изнајмување и желбата за флексибилен живот, што полека го менува ставот кон сопственоста.

Според Извештајот за трендови во недвижностите во Европа на RE/MAX за 2025 година, во 23 земји речиси половина од испитаниците без дом велат дека никогаш нема да купат или едноставно не се заинтересирани. Анкетата од август 2025 поставила едноставно прашање: „Кога, ако воопшто, мислите дека ќе можете да купите имот?“. Просечно, 29 проценти одговориле „Никогаш – мислам дека никогаш нема да можам да купам имот“, со распон од 13 отсто во Турција до 44 отсто во Чешка.

Највисок песимизам забележан во Словенија (39%), Италија (35%), Малта (34%), Ирска, Полска и Унгарија (по 33%), Финска (32%), Грција, Швајцарија и Австрија (по 30%). На дното се Луксембург (17%) и Турција, со Литванија на 21 отсто. Меѓу големите економии, Италија води со 35 отсто, пред Германија (28%), додека Шпанија и Франција се на 25 отсто, а Британија на 26 отсто. „Бавниот економски раст ги кочи платите, додека недвижностите поскапуваат, правејќи ја сопственоста недостапна за младите“, објаснува Мајкл Полтслер, директор на RE/MAX Europe.

Околу 15 проценти не се заинтересирани за купување, од 4 отсто во Ирска до 31 отсто во Германија, со над 20 отсто во Холандија (27%), Австрија (25%) и Швајцарија (22%). Во Германија и Австрија, изнајмувањето е длабоко вкоренето, поддржано со силна заштита на закупците, па луѓето не чувствуваат притисок да купуваат рано. Едноцифрени нивоа има во Турција (5%), Шпанија и Бугарија (7%), Унгарија (9%).

Комбиниран песимизам кај половина

Кога се спојат оние што велат „никогаш“ со незаинтересираните, дури 44 проценти од Европејците без дом се откажуваат од идејата за сопственост. Овој праг го надминуваат Германија (59%), Австрија и Чешка (54%), Холандија (53%) и Швајцарија (52%), додека Малта, Италија (49%), Финска и Словенија (48%) се блиску зад нив. Полска и Британија се на европскиот просек од 44 отсто.

Турција е светла точка со само 18 отсто, пред Литванија (28%), каде недвижностите и покрај инфлацијата се виѓаат како сигурно складиште вредност, вели Полтслер. Меѓу големите економии, Шпанија е најдобра со 32 отсто, Франција 40 отсто, додека Германија (59%) и Италија (49%) се на врвот. Таму сопственоста останува симбол на финансиска и семејна стабилност, и покрај строгите хипотеки.

Од оние што свесно избираат без дом (15 проценти), 53 отсто се задоволни со сегашноста, 21 отсто ги плашат обврските, 19 отсто сметаат дека имотот е преценет, 16 отсто сакаат мобилност, 13 отсто изнајмуваат подобро локации, а само 5 отсто се плашат од пад на цените. Иако предизвиците се огромни, домувањето сè уште е цел за многумина, но сега повеќе како финансиска стратегија отколку социјален статус – Евростат бележи 70 отсто сопственици во ЕУ.

Полклер нагласи дека, иако пазарот на домување претставува неоспорни предизвици, поседувањето дом останува важна цел за повеќето Европејци. Сепак, улогата на недвижностите се менува.

„Додека претходните генерации го сметаа сопствеништвото на дом првенствено како социјална пресвртница, денес тоа се повеќе се перцепира како финансиска стратегија“, рече тој.

Според Евростат, речиси 70 проценти од жителите на ЕУ ги поседуваат своите домови, додека преостанатите 30 проценти изнајмуваат.

Државата скромно влегува на пазарот: Само 255 станови за продажба во Скопје до 2029

Скопје добива ограничена државна понуда на станови – само 255 единици за комерцијална продажба во следните четири години. Акционерското друштво за изградба и стопанисување со станбен и деловен простор од значење за Републиката ќе ги догради во три локации: 112 станови во „Даре Џамбаз“ (веќе со аукции), 32 во Дебар Маало (Центар) и 111 во Чаир, со вкупно 17.000 м².

Владината програма за 2026-2029 предвидува уште седум објекти низ внатрешноста: три во Битола, две во Охрид, по еден во Штип и Неготино. Фирмата во 2026 ќе работи на десет проекти – 703 станови (43.699 м²), деловен простор (9.862 м²), гаражи (15.185 м²) и подруми (310 м²). Досега 15% готово, годинава 20%, остатокот до 2029.

Очекувани 5,5 милиони евра приход од продажба во 2026, по 7,5 милиони вложени во 2025. Вкупен трошок: 3,4 милијарди денари (без ДДВ), од кои 455 милиони потрошени до вчера, останати 2,95 милијарди потребни – 557 милиони само годинава.

Рекордна цена во Центар

Истовремено, приватниот пазар тргува на полни обороти. Во последниот квартал на 2025 (октомври-денември) регистрирани се 1.004 нови станови од инвеститори – 159 повеќе од претходниот квартал, додека катастарот забележа 27.522 предбележувања за идни објекти. Рекордна цена: 83 м² во општина Центар продадени за 246.171 евра, или 1.824 денари по метар квадратен. Центар останува најбарана локација со највисоки цени, следена од Карпош, Аеродром, Кисела Вода и Охрид.

Аеродром води со 304 продадени станови, Битола со 91 куќи, Центар со 31 деловни простории, Куманово со 110 земјоделски парцели и Ѓорче Петров со 43 градежни земјишта. Додека се продадени 194 гаражи низ земјава, вкупно трансакции достигнаа 9.283 – раст од 964 во однос на Q3. Од нив, 6.230 купопродажби (вклучувајќи 1.094 нови, 40 откупи и 12 лицитации) и 3.053 закупи, при што продажбите сочинуваат 55 отсто, а закупите 33 отсто од пазарот.

Декември донесе пик од 3.274 трансакции, ноември минимум од 2.797. Најактивни општини: Центар (812), Аеродром (645), Штип (634), Карпош (472), Битола (415) и Гази Баба (410). На дното – мали општини како Македонска Каменица (10), Конче, Лозово, Новаци (по 9), па до Пласница (4). Дури 41 општина имаат под 50 трансакции, што покажува длабоко раздвојување: урбаните центри тргуваат, руралните стагнираат.

Народната банка потврдува годишен раст на цените од 25 отсто во Q4, додека Државниот завод за статистика во ноември издаде 304 одобренија за градење (+17 отсто годишно), предвидувајќи 761 стан – 427 само во Скопскиот регион.