Прекршувањата на податоците, нападите врз критична инфраструктура или физичкиот имот и се поглемиот број на напади со уценувачки софтвер предизвикуваат загриженост за сајбер безбедноста, која со 36 отсто е рангирана на прво место во споредба со 34 отсто во минатата година.
Прекинот на работењето останува на второ место со 31отсто, што е за три процентни поени помалку од лани, додека природните непогоди имаат најголем пораст во однос на 2023 година, со 26 отсто се на третото место.
Природните катастрофи претставуваат најважен ризик за работењето на хрватските компании, проследени со ризикот од макроекономски промени и недостатокот на квалификувана работна сила.
Прашалникот на Алијанц ризик барометар опфаќа 3.069 проценувачи на ризик од 92 земји, а 44 отсто од одговорите се од големи компании кои годишно генерираат повеќе од 500 милиони американски долари приход.
Сајбер инцидентот е најголемиот глобален деловен ризик
Сајбер-инцидентите како што се нападите со уценувачки софтвери, повреда на податоците и ИТ прекршувањата се најголемата причина за загриженост за компаниите ширум светот во 2024 година, соопшти Алијанцовиот ризик барометар. Тесно поврзана закана од прекин на стопанисувањето лежи на друго место. Природните катастрофи (од шесто на трето место во однос на претходната година), пожарот, експлозија (од девето на шесто место) и политичките ризици и насилството (од 10-то на осмото место) покажуваат најголем пораст во најновата компилација на врвни глобални деловни ризици, врз основа на мислењата на повеќе од 3.000 експерти за управување со ризик.
Податоците за Хрватска покажуваат дека природните катастрофи како бури, поплави, земјотреси, пожари и екстремни временски услови се најголема закана за хрватските компании (од второ до прво место во споредба со претходната година), додека макроекономските движења како што се инфлацијата, монетарната политика и мерките за штедење го зазедоа второто место на скалата на Барометарот на ризик (во однос на минатата година, кога биле на прво место. Недостигот на квалификувана работна сила е на трето место, што е значително зголемување на рангирањето во однос на претходната година кога овој ризик беше на шестото место.
Комерцијалниот директор на Алијанц, Петрос Папаниколау, коментира: „Врвните ризици и големите зголемувања на овогодинешниот барометар за ризик на Алијанц ги одразуваат големите проблеми со кои се соочуваат компаниите ширум светот во моментов – дигитализацијата, климатските промени и несигурната геополитичка средина. Многу од овие ризици се веќе присутни, а екстремните временски услови, нападите со откуп и регионалните конфликти се очекува дополнително да ја тестираат отпорноста на синџирите на снабдување и деловните модели во 2024 година. Осигурителните брокери и клиентите треба да бидат свесни и соодветно да ги приспособат своите полиси за осигурување. "
Големите корпорации, средните и помалите бизниси ги споделуваат истите грижи за ризикот - сите тие главно се загрижени за сајбер безбедноста, прекинот на бизнисот и природните катастрофи. Сепак, јазот во отпорноста помеѓу големите и помалите бизниси се зголемува бидејќи свесноста за ризикот кај поголемите организации се зголеми по пандемијата со забележителни напори за зголемување на отпорноста, се наведува во извештајот. Спротивно на тоа, на помалите бизниси често им недостасува време и ресурси за да препознаат и ефективно да се подготват за поширок опсег на сценарија за ризик и затоа им треба повеќе време за да го рестартираат работењето по неочекуван инцидент.
Трендови кои ја поттикнуваат сајбер активноста во 2024 година
Сајбер инцидентите (36 отсто) се рангирани како најважен ризик на глобално ниво трета година по ред – за прв пат со јасна разлика ( пет процентни поени). Тие претставуваат најголема закана во 17 земји, вклучувајќи ги Австралија, Франција, Германија, Индија, Јапонија, Велика Британија и САД.
Испитаниците на Алианцовиот барометар за ризик (59 отсто) веруваат дека прекршувањето на податоците е најзагрижувачката сајбер закана, проследено со напади врз критична инфраструктура и физички имот (53 проценти). Неодамнешниот пораст на нападите со уценувачки софтвери е на третото место (53 проценти) – во 2023 година е забележан загрижувачки повторен раст на активноста, при што активноста на барањата за отштета е зголемена за повеќе од 50 отсто во споредба со 2022 година.
„Сајбер-криминалците истражуваат начини да користат нова технологија како што е генеративната вештачка интелигенција (ВИ) за автоматизирање и забрзување на нападите, создавање поефективен малициозен софтвер и извршување напади на фишинг“.
Се очекува зголемениот број инциденти предизвикани од лошата сајбер-безбедност, особено мобилните уреди, недостигот на милиони стручњаци за сајбер-безбедност и заканите со кои се соочуваат помалите компании поради нивното потпирање на ИТ аутсорсинг, исто така, да ја поттикнат сајбер активноста во 2024 година“, објаснува Скот Сејс, глобален водач на сајбер безбедноста, Allianz Commercial.
Прекин на работење и природни непогоди
И покрај олеснувањето на прекините на синџирот на снабдување по пандемијата, прекинот на работење (31 отсто) ќе ја задржи својата позиција како втора најголема закана во 2024 година. Тој резултат ја одразува меѓусебната поврзаност во сè понестабилното глобално деловно опкружување, како и силно потпирање на издржливите синџири на снабдување за клучни производи или услуги. Подобрувањето на управувањето со континуитетот на работењето, препознавање на тесните грла во синџирот на снабдување и развојот на алтернативни добавувачи за бизнисите остануваат клучни приоритети за управување со ризик во 2024 година.
Природните катастрофи (26 отсто) рангирани на третото место покажуваат едно од најголемите поместувања, за три места. Годината зад нас беше рекордна во повеќе области. Тоа беше најжешката година досега, додека осигурените загуби надминаа 100 милијарди долари четврта година по ред, поттикнати од рекордната штета од 60 милијарди долари од силните грмотевици.
Низ светот, природните катастрофи се најголем ризик, меѓу другите во Хрватска, Грција, Хонг Конг, Унгарија, Малезија, Мексико, Мароко, Словенија и Тајланд, па затоа не е чудно што многу од овие земји претрпеа некои од најзначајните настани. во 2023 година. Во Грција, шумскиот пожар во близина на градот Александрополис во август беше најголемиот регистриран во ЕУ досега. Во меѓувреме, големите поплави во Словенија го погодија еден од најголемите настани во синџирот на снабдување, предизвикувајќи одложување на производството и недостиг на делови за европските производители на автомобили.
Регионални разлики и нагорни и надолни трендови на ризик
Климатските промени со 18 отсто се рангирани на седмото место. Тие можеби нема да го менуваат своето рангирање од година во година, но е меѓу првите три деловни ризици во земји како Бразил, Грција, Италија, Турција и Мексико. Физичкото оштетување на корпоративниот имот предизвикано од сè почести и тешки екстремни временски настани е клучна закана. Меѓу најекспонираните се комуналниот, енергетскиот и индустрискиот сектор. Дополнително, се очекува да се зголемат ризиците од преминот на нето-нула енергетска транзиција и ризиците од одговорност во иднина, бидејќи компаниите инвестираат во нови, главно недокажани технологии со ниска содржина на јаглерод за да ги трансформираат своите деловни модели.
Со оглед на актуелните конфликти на Блискиот исток и Украина и тензиите меѓу Кина и САД, не е изненадувачки што политичките ризици и насилството (14 отсто) скокнаа од 10-то на осмо место. Инаку, 2024 година е изборна година, во која дури 50 отсто од светското население би можело да излезе на гласање, вклучувајќи ги Индија, Русија, САД и Велика Британија па и помали земји како Македонија. Незадоволството од можните исходи, заедно со општата економска несигурност, високите трошоци за живот и зголемените количини на дезинформации поттикнати од социјалните медиуми, значи дека се очекува зголемување на социјалната поларизација, што ќе предизвика повеќе социјални немири во многу земји.
Сепак, постои одредена надеж меѓу испитаниците на Алијанц ризик барометарот дека во 2024 година може да се види смирување на дивите економски подеми и падови што се случија по шокот предизвикан од ковидот, што доведе до пад на макроекономскиот развој со 19 отсто од трето на пето место. Изгледите за економски раст остануваат слаби - нешто повеќе од два проценти во 2024 година, според истражувањето на Алијанц.
„Но, овој слаб раст е нужно зло: високите стапки на инфлација конечно ќе станат минато“, вели Лудовик Субран, главен економист на Алијанц. „Ова на централните банки ќе им даде одреден простор за маневрирање - пониски каматни стапки се веројатност во втората половина од годината. Ниту секунда задоцнување, бидејќи не може да се очекуваат стимулации од фискалната политика. Забелешката е значителниот број избори во 2024 година и ризикот од понатамошни пресврти во зависност од одредени исходи“.
Во глобален контекст, недостатокот на квалификувана работна сила (12 отсто) се смета за помал ризик отколку во 2023 година, што доведе до негов пад од осмото на 10-то место. Сепак, компаниите во Централна и Источна Европа, Обединетото Кралство и Австралија го рангираат во првите пет деловни ризици. Со оглед на тоа што невработеноста сè уште е на рекордно ниско ниво во многу земји во светот, компаниите сакаат да пополнат повеќе работни места, отколку што има луѓе кои би можеле да ги пополнат. ИТ експертите или експертите за податоци се сметаат за најтешко да се најдат, што го прави ова прашање клучен аспект во борбата против компјутерскиот криминал.
