Во неформалната анкета што ја направивме меѓу граѓаните, никој не знаеше да каже дали во неговиот живот нешто се подобрило во последниве 12 месеци, за кои власта се пофали со годишен раст на БДП од 3,8 проценти, дури ни на нејзината покана да се веселиме поради тоа, и тоа да го фалиме преку медиумите. Никој веќе не ја слуша власта,  затоа што веќе никој не верува дека во оваа земја животот наскоро ќе достигне барем минимална комоцијата во нашите платежни можности.

Таквиот раст со кој се фали власта, всушност не е никаков раст. За да можеме да почувствуваме барем мало  олеснување во нашите животи, БДП треба да расте најмалку 7 проценти годишно, најмалку 10 години едноподруго.

Власта се фали дека со еден минимален процент, но не го кажува процентот на инфлацијата што фактички го неутрализира тој бензчаен раст.

Односот меѓу БДП (бруто домашен производ) и инфлацијата е тесно поврзан, затоа што двете мерки ја опишуваат состојбата и динамиката на една економија.

Кога БДП расте премногу брзо, економијата може да „прегрее“, инфлацијата се зголемува, но кај нас не е така, нашата економија не е прегреана туку нагло се „лади“, па на нашиот домашен пазар инфлацијата е увезена со увезените производи, чија цена ја оптоварува и транспортот до Македонија и трговские маржи кои многу често, а тоа и се докажа, се формираат монополски.

Како БДП влијае врз инфлацијата?

Голем раст на БДП - можност за повисока инфлација.

Кога има повеќе производство, повеќе вработување, поголема побарувачка, па цените растат.

Ова се нарекува инфлација предизвикана од побарувачката.

Слаб раст на БДП или пад - пониска инфлација

Кога економијата забавува, потрошувачите трошат помалку, фирмите произведуваат помалку, има повеќе невработеност, тогаш цените растат побавно или дури паѓаат.

Како инфлацијата влијае врз БДП?

Умерената инфлација е добра е за економијата го  охрабрува трошењето и инвестициите, го поддржува растот на БДП. Висока инфлација ја намалува куповната моќ, носи неизвесност, го намалува инвестирањето.

Неколку примери од Македонија кои ја покажуваат врската помеѓу БДП и инфлација.

Во 2022 и 2023, растот на БДП беше позитивен (околу 2-3 %), но инфлацијата беше многу висока (двецифрени проценти). Тоа ја отсликува состојбата во која економијата расте, но цените растат — што значи дека реалниот куповен стандард може да е под ризик.

Во 2024, имаме умерен раст на БДП и доста пониска инфлација (споредено со претходните две години). Тоа може да значи дека економијата се стабилизира и дека растот не доаѓа со големи притисоци врз цените.

Во 2020, кога имаше пад на БДП (најверојатно поради ефектите од пандемијата), инфлацијата беше ниска — што е типичен пример на економско успорување + стабилизирани / пониски цени.

Во 2019, со здрав раст на економијата и ниска инфлација — тоа е пример на „здрав“ раст: економијата напредува без да се доведе во прашање куповната моќ преку силна инфлација.

Какви поуки може да извлечеме

Навистина — премногу брз економски раст + висока инфлација (како 2022/2023) може да значи дека иако економијата расте, реалниот животен стандард на луѓето може да страда.

Што покажуваат податоците (1994–2024)

Податоците за растот на БДП (годишна промена) од 1991 до 2024 се прикажани — со силни падови во раните 90-ти, повторно раст од крајот на 90-тите до 2008-2009, па различни фази.

Податоците за инфлација (мерено како годишна промена на CPI) од 1994-та до 2024-та — од високи (особено 1994) до релативно ниски и стабилни години, и со нагли зголемувања во 2022–2023.

Што може да се види од трендовите

Во 90-тите години, економијата „искуси“ падови — тоа се виде и во БДП и во голема нестабилност на цените (висока инфлација).

Од крајот на 90-тите до околу 2007–2008: стабилен раст на економијата, и инфлација релативно контролирана.

Во години со помирен раст и стабилни цени — тоа е период на „здрав“ економски развој.

По 2020: по шокови (пандемија, глобални кризи) → нестабилност. Особено забележлива е 2022/2023: економски раст имаше, но инфлацијата значително се дигна — што ја покажува тешкотијата на „балансираниот раст“.

Што и да е зборува за ратот на БДП на една економија, факт е дека, ако тој рат не го почувствува населението во своето секојденвно живеење со некоја комиција во трошењето, никој нема право да се фали за некакви успеси во водењето на економијата.

Да не зборуваме дека комицијата на живеењето не ја прават само парите, туку целата организација на функционирањето на животот, што е одамна далеку и заборавен во оваа земја.