Чудна е оваа 2021-ва. Среде пандемија, година на јубилеи...
Во Македонија го славиме Конески – сто години од раѓањето на великанот. Белград и Загреб го слават Новиот бран. Нови вал, Нови талас... Еден од најубавите моменти во југословенскиот рокенрол.

Читателската публика, која и понатаму не може да му одолее на шармот на делата одамна напишани од Момо Капор со гордост истакнуваат дека годинава неговата „Уна“ наполни 40 години.

Култниот роман, еден од трејд-марковите на Капор. Задолжителна литература за сите на кои носталгијата им е слаба страна.

• Кога ја здогледав, часовникот ми запре.

Кога ќе се каже дека поминаа четири децении од првото издание на романот „Уна“, дилемата е неизбежна: кој од двата кратки зборови да се вметне меѓу тие податоци, за да му се даде одредено значење - дали да се каже дека оттогаш поминале одвај четириесет години, или дури четириесет години?

Во чест ја јубилејот, издавачката куќа „Лагуна“ повторно го објави романот „Уна“. За некои нови поколенија.

Избирајќи да ги допре табу-темите во неговите дела, кои како такви не само што беа означени и обележани од политичкото раководство, туку и во очите на повеќето просечни луѓе што го сочинуваа општеството и литературната публика од тоа време, Капор успеа да ја реализира својата намера со контроверзни, забранети и често вулгарни мотиви и теми преку навидум лесно четиво, што публиката на прв поглед честопати ја сметаше за викенд литература, а самата власт за безопасни публикации на кои не им треба посебно внимание, а камоли да ги забранат.

Читајќи го романот „Уна“ денес, многумина веројатно ќе се запрашаат како е можно да се објави книга во Југославија во 1981 година, која не само тематски и експлицитно (честопати до целосна еротика) ја покажува љубовната врска меѓу оженет професор од средна возраст и неговата млада студентка, но и преку опсежни размислувања и размотрувања (кои би можеле да се гледаат одделно како филозофски есеи) ги допира не толку слабите точки на тогашниот режим, образование и култура (во потесна и поширока смисла), па дури и ги изложува сите лицемерни аспекти на воспоставениот начин на живот на обичните луѓе, во таа и таква општествена и политичка средина.

Делувајќи како околу нив се да е мед и млеко, двајцата љубовници не само што упаѓаат во кругот и во колотечината на општеството и на системот, туку и стануваат жртви на новите медиуми кои брзо се развиваат и се закануваат да го освојат човештвото.

Безбеден само додека има некого покрај себе кој ќе биде безбеден медиум за лични медитации, човекот во романот „Уна“ сепак се покажува како нестабилно и неконзистентно суштество, иако постои надеж дека ќе ја достигне единственоста што името во насловот означува.

Место реченица за крај, монологот на Соња Савиќ, на тема „Што останува после љубовта“, која во култната екранизација на „Уна“ го толкуваше главниот женски лик, додека нејзиниот филмски партнер беше неверојатниот Раде Шербеџија.

Дали е тоа се што останува по љубовта? И што, на крајот на краиштата, останува после неа?

Телефонски број што полека бледнее во меморијата?

Чаши со врежани монограми, украдени во „Еспланада“.

По љубовта, останува обичај да се сипа бело вино во тие две чаши, а линиите да бидат на иста висина.

По љубовта, останува една маса во кафулето во близина на знакот „?“ И зачудениот поглед на стариот келнер кој не гледа со другите.

По љубовта останува реченицата: „Изгледаш прекрасно, ништо не си сменил ...“
И: - „Повикај ме понекогаш, сеуште го имаш мојот телефонски број“.

И некои броеви на хотелски соби каде што спиевме, остануваат по љубовта.

По љубовта, остануваат мелодии од радиото кои излегуваат од мода.

Остануваат тајните знаци, љубовни кодови: „Ако ме сакаш, утрешното предавање започни го со три збора што ќе ги имаат иницијалите на моето име ...“ Влезе во амфитеатарот и рече: „У нашој авангарди...“ Таа испрати бакнеж.

По љубовта, останува вашата страна од креветот и стравот дека некој одеднаш ќе дојде. Клак - слушалката е спуштена кога ќе се јави непознат глас. Илјада и една лага.

По љубовта, постои реченица што талка како дух низ собата: „Прва ќе одам во тоалет!“ - и прашањето: „Зарем нема да одиме заедно?“.

Овој пат, не!

По љубовта, соучесниците остануваат: чувари на тајни што веќе не се никакви тајни.

По љубовта, настанува лесна вознемиреност, кога поминувајќи ќе осетам „Cabochard“ на непозната црномуреста девојка.

Преполни пепелници и празни срца. Навика да запалите две цигари истовремено, иако нема никој во близина. Фотографии направени во автомат; таксисти кои никогаш не не сакаа („Ви благодариме што не пушите!“ - а пушевме), и цвеќарки кои не сакаа.

По љубовта, останува повредена суета.

Метален вкус на промашеност на усните.

По љубовта, остануваат други мажи и други жени.

Ништо не останува по љубовта!