„Трошиме повеќе отколку што мислиме дека трошиме. Повеќе сме во долгови отколку што сакаме да признаеме. Игнорираме многу морални дилеми околу купувањето“- напиша економистката Џулиет Шор уште пред 25 години.

Угледната аналитичарка на човековото однесување ја посвети својата кариера на потрошувачката и ги бараше причините зошто Европејците купуваат толку многу од Американците. Купувањето кое не познава граници е последица на стремежот кон статусни симболи и значи напредување на општественото скалило. Но, на крајот, со прекумерното купување, секој поминува лошо, како што вели Шор и останува незадоволен.

Според нејзиното истражување, децата кои се опседнати со шопинг се повеќе склони кон депресија и анксиозност и имаат полоши односи со своите родители.

Непотребните работи- стил на модерното живеење

Ако застанете за момент и погледнете од страна, би можеле да кажеме дека купувањето работи што на човекот објективно не му се потребни е основата на модерниот начин на живот. Ова е мислење и на културниот историчар Лоренс Семјуел.

„Не ви треба кафе за носење, десет или дваесет пара чевли, телевизор од 75 инчи. Сите работиме за да заработиме пари што ги трошиме на работи и искуства што ги сакаме, а не затоа што ни се потребни. Со купувањето го трошиме и времето што ни е дадено на Земјата“, коментира Лоренс Семјуел.

Прашањето е зошто ова е стил на живот на мнозинството? Каква е користа ако на крајот сите останат незадоволни од високата цена?

Луксузот задолжен за статусната скала

Според објаснувањето на културологот Семјуел, првата причина е човечката природа која во суштина е потрошувачка, бидејќи бара среќа и исполнетост во купувањето.

„За да имате многу работи, треба многу да купувате, а тоа чини пари. Да се ​​има повеќе работи значи да се трошат поголеми износи на пари, а тоа дава чувство дека секогаш има нешто друго, нешто различно и подобро што може да се купи. Овој став е добар за економијата. Добр е и за чувството на награда кое е само моментално. Но, тоа воопшто не е добро за исполнувањето на човекот, за чувството на трајно исполнување и задоволство“, пишува Семјуел.

Социјалниот статус е уште една нишка во феноменот на прекумерно трошење. Јасно е дека стекнувањето статус меѓу луѓето е поврзано со купување непотребни работи. Емитувате како другите ве гледаат и доживуваат со пазарните симболи на вас, околу вас, почнувајќи од вашиот автомобил и куќата во која живеете. Тоа е вашето „лично портфолио“ во кое непотребните предмети играат поголема улога отколку неопходните. Оттука, луксузот е пожелен за секој што цели кон висока позиција на статусната скала.

„Материјалниот свет е одличен начин и можност да му кажете на светот (и на себе) кои сте, а кои не сте. Секој предмет носи значење и зборува многу. Индициите што водат до вас и вашиот идентитет се во куќата во која живеете, автомобилот што го возите, гардеробата што ја носите, па дури и храната што ја јадете. Така, изразувањето на личниот идентитет е клучна компонента на прекумерната потрошувачка“, објаснува Семјуел.

Да се ​​биде владетел

Сепак, мора да има некаква корист од прекумерното купување работи што на човек реално не му се потребни.

Постои чувство на моќ што се појавува кај човекот кога ќе стане сопственик на нешта и предмети. Вистина е дека голем дел од она што се случува во светот е надвор од контрола на поединецот, и затоа „владеењето“ со барем мал дел од тој свет дава чувство на непосредна исполнетост и контрола. Особено ако се работи за предмети и производи кои на човекот навистина не му се потребни.

„Со размена на нештата за пари, вие станувате владетел на парче од вселената и имате впечаток дека го контролирате вашиот живот. Ова е сигурен начин да се чувствувате безбедно, стабилно, обезбедено во свет каде што има многу што е непознато“, вели експертот за култура Семјуел.