Северна Македонија останува меѓу европските земји со најмал број вработени кои работат од дома, покажуваат најновите податоци на Евростат. Само 1,9 проценти од вработените во земјата минатата година своите работни обврски ги извршувале од далечина, што ја позиционира државата речиси на самото дно на европската листа.
Овој податок доаѓа во време кога работата од дома веќе не се смета за привремена мерка воведена за време на пандемијата, туку за важен дел од современите работни модели во голем број развиени економии. Додека дел од големите светски компании во последните години инсистираат на враќање на вработените во канцелариите, други организации продолжуваат да ја поддржуваат флексибилната работа, оценувајќи дека физичкото присуство не е неопходно за секоја работна позиција.
Разликите меѓу европските земји се особено изразени. На врвот се наоѓа Финска, каде што 20,5 проценти од вработените работат од дома, што значи дека секој петти работник не мора секојдневно да патува до своето работно место. Веднаш зад неа е Ирска со 19,2 проценти, додека просекот на Европската Унија изнесува 8,8 проценти.
Високи стапки на работа од далечина бележат и Белгија со 13,2 проценти, Германија со 13 проценти и Малта со 12,5 проценти. Наспроти нив, најниски удели имаат Романија со 1,3 проценти, Бугарија со 1,4 проценти, Северна Македонија со 1,9 проценти и Грција со 2,3 проценти.
Во регионот, Хрватска има удел од 4,7 проценти, Босна и Херцеговина 4,9 проценти, додека Словенија предничи со 7,2 проценти од вработените кои работат од дома.
Експертите сметаат дека причините за ваквите разлики лежат пред сè во економската структура на секоја земја. Државите со развиени информатичко-комуникациски технологии, финансиски услуги, консалтинг, истражувачки центри и административни професии имаат значително поголем потенцијал за работа од далечина.
Северна Македонија, пак, сè уште има голем удел на вработени во производството, трговијата, транспортот, туризмот и услужните дејности, каде физичкото присуство на работното место е неопходно. Во фабриките, хотелите, рестораните, маркетите или градежниот сектор, работните задачи не можат лесно да се префрлат во домашна средина.
Но економската структура не е единственото објаснување. Дел од аналитичарите укажуваат и на корпоративната култура која сè уште е доминантно ориентирана кон директен надзор и физичко присуство на вработените. Во многу компании и понатаму преовладува ставот дека продуктивноста е полесно да се контролира кога работниците се во канцеларија.
Дополнителен предизвик претставува и недоволното ниво на дигитализација кај дел од компаниите и институциите. Иако пандемијата покажа дека голем број административни и канцелариски задачи можат успешно да се извршуваат од дома, по нејзиното завршување многу организации се вратија на традиционалните модели на работа.
Во меѓувреме, европскиот пазар на труд продолжува да се менува. Особено помладите генерации сè почесто ја сметаат можноста за работа од дома како важен фактор при изборот на работодавач. Флексибилното работно време и можноста за работа од далечина стануваат дел од пакетот бенефиции што компаниите го нудат за да привлечат и задржат квалификуван кадар.
Тоа отвора прашање дали македонските компании ќе мора постепено да се приспособуваат на овие трендови за да останат конкурентни на регионалниот и европскиот пазар на труд. Во услови кога сè повеќе работници можат да работат за странски компании без да ја напуштат државата, флексибилните модели на работа би можеле да станат важна алатка за задржување на домашниот кадар.
Податоците на Евростат покажуваат дека Европа се движи кон поразновидни работни модели, но и дека разликите меѓу земјите остануваат значителни. За Северна Македонија, предизвикот ќе биде како да го искористи потенцијалот на дигитализацијата и новите технологии за да овозможи поголема флексибилност таму каде што природата на работата го дозволува тоа.
