Во деловниот свет, едно едноставно правило важи долго време: повисока плата значи поголемо задоволство на вработените. Сепак, современите истражувања во областа на деловната психологија покажуваат дека врската помеѓу парите и личната среќа е многу посложена, анализира bonitet.com.. Високите приходи можат да го намалат чувството на стрес и да го зголемат чувството на сигурност, но не гарантираат долгорочно задоволство или мотивација на работа.
Парите носат среќа, но само до одреден степен
Една од најцитираните студии на оваа тема ја спроведоа психолозите од Принстон, Даниел Канеман и Ангус Дитон, се наведува во анализата. Нивната студија од 2010 година покажа дека парите го зголемуваат задоволството од секојдневниот живот само до одредена точка. По годишен приход од околу 75.000 долари (во американски контекст), дополнителниот приход има намален ефект врз субјективното чувство на среќа.
Поновите истражувања, како што се наведува во медиумот, донекаде ја ревидираа оваа граница, но основниот заклучок останува ист: парите го подобруваат квалитетот на животот, но не ги решаваат подлабоките психолошки потреби.
Психологот Метју Килингсворт (Универзитет во Пенсилванија) во својата студија објавена во 2021 година покажа дека задоволството се зголемува во просек со приходот, но многу побавно како што заработката станува поголема. Кажано поинаку, разликата во благосостојбата помеѓу лице кое заработува 30.000 и 60.000 долари е многу поголема отколку помеѓу оние кои заработуваат 200.000 и 300.000 долари.
Зошто високата плата не го решава проблемот со незадоволството?
Бизнис психолозите истакнуваат неколку причини зошто само парите не се доволни за долгорочно задоволство на вработените.
- Првата е психолошката адаптација, позната и како „хедонистичка лента за трчање“. Луѓето релативно брзо се навикнуваат на повисок животен стандард. Зголемувањето на платата носи краткотраен наплив на задоволство, но очекувањата наскоро растат и новите приходи стануваат „нормални“.
- Друг фактор е споредбата со другите. Социолозите и психолозите укажуваат дека луѓето често го оценуваат сопствениот успех во однос на своите колеги и социјалната средина. Дури и високата плата може да изгледа недоволна ако некој во околината заработува повеќе.
- Третата причина се однесува на значењето и автономијата во работата. Истражувањата во областа на организациската психологија покажуваат дека фактори како што се: автономија, можности за развој, односи со колегите и чувство на цел, често се поважни за долгорочно задоволство отколку само платата.
Професорот по бизнис психологија од Универзитет во Тексас истакнува дека луѓето кои интензивно ја поврзуваат својата лична вредност со парите и статусот честопати се чувствуваат помалку среќни. Причината е што секогаш има некој побогат или поуспешен со кого може да се спореди.
Што навистина го зголемува задоволството на вработените?
Современите истражувања во бизнис психологијата сè повеќе ја нагласуваат важноста на нематеријалните фактори на работното место. Студиите покажуваат дека вработените пријавуваат повисоки нивоа на задоволство кога имаат:
- • чувство на контрола врз сопствената работа
- • можност за учење и развој
- • квалитетни односи со колегите и лидерите
- • јасна цел и значење во бизнисот
- • рамнотежа помеѓу работата и приватниот живот.
Токму затоа многу компании денес инвестираат повеќе во развој на организациска култура, лидерство и програми за „благосостојба“ отколку во едноставно зголемување на платата.
Парите се важни, но не се доволни
Заклучокот од истражувањата во областа на психологијата на парите може да се формулира на следниов начин: парите можат значително да го намалат стресот поврзан со финансиската несигурност и да овозможат повеќе избори во животот, но сами по себе не можат да обезбедат долгорочно задоволство.
За компаниите, ова значи дека политиката за наградување мора да биде избалансирана со развој на работна средина што поттикнува автономија, значење и квалитетни односи. Само комбинација од материјални и психолошки фактори создава мотивирани и задоволни вработени, заклучуваат авторите на неодамнешното истражување.
