Веста која мошне брзо се прошири во целиот регион е дека некои песни на Ѓорѓе Балашевиќ ќе се најдат во српските учебници за деца од основни училишта.
Од оваа година, неговата „Дрвена песна“ се најде во учебникот за осмо одделение, додека пак песните „Д-мол“ и „Девојка са чардаш ногама“ го најдоа своето место во одделенска настава.
Во учебникот за шесто одделение од 2019 година е застапена песната „Д-мол“ од Балашевиќ, учебникот за седмо одделение од 2020 година ја вклучи песната „Девојка са чардаш ногама“, додека пак оваа година „Дрвена песна“ стана дел од учебникот за осмо одделение.
Сепак... Иако песните се фантастични, и го носат во себе оној препознатлив печат на Балашевиќ, тие пред се треба да се изучуваат по предметот Мајчин јазик.
Богатството кое овој автентичен кантавтор го остави зад себе е непроценливо. „Одлази циркус“, „Прича о Васи Ладачком“, „Словенска“, „Неко то од горе види све“...
„Д-мол“ е љубовна песна. Една од столбовите на неговиот албум „Три послератна друга“ од 1989 година...
D-Moll
Odlutaš ponekad i sanjam sam
Priznajem ne ide, ali pokušavam
I uvek dođe, d-mol
Spusti se k'o lopov po žicama
Ruke mi napuni tvojim sitnicama
I teško prođe, sve to
Jedan d-mol me dobije
Kako odeš ti - u sobi je
Glupi d-mol, uvek sazna kad je to
Uhvati me čvrsto i ne popšta
Lud je za tišinom, to ne propušta
Vodi me u svoj plavičasti dom
Jedan d-mol, me razvali
Neki bi to prosto tugom nazvali
Nije to. Šta je tuga za d-mol?
Ponekad te nema i sasvim sam
Izmišljam način da malo smuvam dan
Ali je lukav d-mol
Pusti da se svetla svud priguše
Sačeka poslednje zvezde namiguše
Buče mi rukav, idemo
Plaši me on; gde si ti?
Hiljadu se stvari moglo desiti
Glupi d-mol, za kim tugujem svu noć
Uzme me u svoju tamnu kočiju
Nebo primi boju tvojih očiju
Znam taj put, to je prečica za bol
Jedan d-mol, me razvali
Neki bi to prosto tugom nazvali
Nije to. Šta je tuga za d-mol?
Ostala je knjiga sa par nepročitanih strana
I neke stvarčice od Herendi porcelana
I jedan pulover u kom si bila
I ostala je ploca Best of Ry Cooder
I fina mala plava kutijica za puder
I ja sam te ostao željan, dok me bude
Moja mila…
Можат ли деца во 6-то одделение да ја разберат оваа фасцинантна игра на зборови? Или, тоа треба да се изучува во некој од повисоките години? Средно училиште, можеби!?
И песната „Девојка са чардаш ногама“ од истиот албум на Балашевиќ – „Три послератна друга“. Таа на шеговит начин ја опишува една љубовна ситуација, прераскажана со речникот на обични луѓе...
Девојка са „чардаш“ ногама
Nosila je jelek svileni
Kao u pesmi narodnoj
I krstić znak na lanćiću
Da nekog čeka navodno
O', to su bili svatovi
Sve kićeni i zlaćeni
A mi smo bolje svirali
Neg' što smo bili plaćeni
Al' dobro sad...
Nosio sam šal od kašmira
I prsluk protkan tajnama
Baš od takvih su je čuvale
Tetke sa ladnim trajnama
K'o srna me je gledala
Žalosnom pesmom sluđena
Čije si, pile, pirgavo?
Što nisi meni suđena?
'E, da...
Hej, pusti kose pune polena
Hajde, baš u inat babarogama
Hop-la, digni suknju iznad kolena
Znam da kriješ čardaš
U tim lepim nogama
Rekoh joj: "Beži, mani se
I traži bolje partije
Premala je moja tambura
Da te od kiše sakrije"
Rekoh joj: "Ja sam samo tu
Da vreme brže proleti
Ja nosim čizme skitaljke
Mene je teško voleti"
Pa, da...
Hej, pusti kose pune polena
Hajde, baš u inat babarogama
Hop-la, digni suknju iznad kolena
Znam da kriješ čardaš
U tim lepim nogama
Hej, doleti mala senice
Tu na moje zlatne čivije
Vatra šara tvoje zenice
Razbi nešto i zaigraj ludo, divije...
„Дрвена песна“, која стана дел од учебникот за осмо одделение, зборува за минливоста на животот преку приказна за едно дрво, од кое е направена дрвена играчка за деца, гитара, кревет и сандак. Песната е објавена 1996-та година на албумот „На послетку“ и претставува врвна мајсторија создадена од слики и зборови кои единствено Балашевиќ, на нему својствен начин, можеше да ја создаде.
Дрвена песма
Snio sam noćas, nikad prežaljenu stvar
Mog drvenog konjića
Kanap i zvuk točkića, vrbice zvon
"Za mnom, verni Sančo moj
U pohodu na Nespokoj."
Snio sam još i svoju prvu tamburu
Kako k'o noćna dama
Iz južnog Amsterdama
Iz izloga mene klinca zavodi
Na smrtne grehe navodi
'Di je to drvo raslo
Od kog je tesana?
Da l' se pod njime
Neko, nekada ljubio?
Otkud u njemu izvor
Svih mojih pesama?
Da l' je to znao
Onaj ko ga je dubio?
'Di je to drvo raslo
Vrh kojih bregova?
Da l' nas je ista
Kia mlađane zalila?
Ko mu je grane kres'o
Mati ga njegova?
Čija je ruka lišća
S jeseni palila? Da znam…
Snio sam onda krevet, sav u čipkama
Obesnu igru vatre, sklopljene salukatre
Na uzglavlju ruža u intarziji
Pod kojom smo se mazili
Snio sam sanduk, crni, srebrom okovan
Novembar, izmaglica i kvartet dragih lica
Maleni čun nasred luke pokisle
da me u večnost otisne
'Di je to drvo raslo
spram kojih vetrova
da l' je pod njime
neko za nekim žalio
Što ga je grom obiš'o
mati ga Petrova
ko je u šake pljun'o
pa ga strovalio
Jedina moja mila, što si me budila
bio sam tako blizu naličja vremena
taji se jedno drvo u mojim grudima
gde li će nešto nići iz toga semena
da znam…
„Дрвена песна“ е длабоко емотивна тема, на иста линија како и некои претходни и идни песни на Балашевиќ, во чиј богат опус има многу сонети кои се занимаваат со феноменот на смртта и минливоста на животот - „Словенска“, „Неко то од горе види све“, „Прича о Васи ладачком“, „Портрет мог живота“, „Мртви“...
Внурнете се во песните на Балашевиќ. Не сте ни свесни какво богатство од рими и емоции е таму сокриено...
Иван Беќковиќ
