Третата емисија на граѓанските обврзници, која се одржа во декември 2025 година, претставува значајна во развојот на финансискиот пазар на Македонија и демонстрирање на растечка доверба на граѓаните во државните инвестициски инструменти. Резултатите од аукцијата, која се спроведе на 12 декември 2025 година, ги надминаа сите очекувања, со вкупно запишаниот износ од над 2 милијарди денари или еквивалентно 33 милиони евра, што претставува двотократно поголем интерес од објавениот проспектот во висина од 100 милиони денари.
Граѓанските обврзници од третата емисија имаат определени карактеристики кои ги чинат привлечни за широкиот круг на граѓани. Номиналната вредност на една граѓанска обврзница е 10.000 денари. Рочноста е определена на две години, со датум на достасување на 19 декември 2027 година. Каматната стапка е фиксирана на 4,5% годишно, што претставува благ пад од 5% колку што беше каматната стапка кај претходните две емисии.
Исплатата на каматата е предвидена по дел по структурен период. Прва исплата на камата за првата година доаѓа на 19 декември 2026 година, додека втората година каматата заедно со главницата се исплаќаат на 19 декември 2027 година. Ово структурирање на исплаките обезбедува предвидливост за инвеститорите и дозволува им на граѓаните да планираат со прецизност своите финансиски обврски.
Процесот на запишување беше едноставен и достапен за сите граѓани. Понудите можеше да се доставуваат во деловните банки низ целата земја, без никакви дополнителни процедури или посебни услови. Ово претставува позитивен пример на финансиска инклузивност, каде што процесот е демократизиран и достапен за различни слоеви на население.
По закупувањето на рокот за запишување граѓански обврзници на 10 декември, резултатите од аукцијата спроведена на 12 декември покажаа исклучително поголема побарувачка отколку што беше планирано. Над 2 милијарди денари, односно 33 милиони евра, беа запишани во граѓански обврзници од третата емисија. Овој износ претставува над двотократно преплата во однос на планираниот износ од 100 милиони денари.
Особено значајно е што во процесот на запишување учествовале вкупно 1.543 граѓани. Овој број покажува дека интересот не доаѓа од неколку големи инвеститори, туку од широка база на граѓани со различни доходи и социјални профили. Ово е јасна индикација дека культурата на инвестирање се менува кај македонските граѓани и дека тие активно бараат сигурни и исплатливи финансиски инструменти.
Министерката Гордана Димитриеска-Кочоска претходно истакнала дека граѓаните во континуитет го поставувале прашањето до Министерството дали ќе има нова емисија на граѓански обврзници, што укажува на висока побарувачка и интерес за овој вид на инвестиција. Вестите за третата емисија објавени на крајот на ноември привлекоа огромна внимание од страна на медиумите, при што се истакнаа нови елементи како што е каматната стапка, рочноста и датумите на исплата.
Успешна историја на претходните емисии
Министерството за финансии издаде две емисии на граѓански обврзници во вкупен износ од 41,1 милион евра. Во првата емисија беа запишани обврзници во износ од 23,5 милиони евра, додека во втората емисија 17,6 милиони евра.
Особено значајно е што двете емисии се целосно исплатени заедно со каматата за двете години. Средствата во износ од 17,6 милиони евра од втората емисија, заедно со каматата во износ од 880 илјади евра, беа исплатени во ноември 2025 година. Исплатите беа извршени на сметките на граѓаните кои запишаа обврзници, што демонстрирует ефикасност на административниот систем и придобивање на доверба. Овој тракт од доследна исплата јасно покажува на зошто третата емисија добила толку висок интерес - граѓаните видоа во пракса дека владата ги исполнува своите обврски.
Запишаните граѓански обврзници од третата емисија беа регистрирани на име на граѓаните во Централниот депозитар на хартии од вредност, што обезбедува сигурност и прецизност на евидентирањето. Ово регистрирање е важно за заштита на правата на инвеститорите и олеснување на администрирањето на хартиите од вредност.
Дополнително, граѓанските обврзници од третата емисија беа листирани на Македонската берза, почнувајќи од 25 декември 2025 година. Ово овозможува поголема ликвидност на инструментот и можност за трговање на хартиите по завршување на примарниот период на запишување. Листирањето на берзата претставува позитивен чекор во развојот на финансискиот пазар и демонстрирање на професионализам при управување со владините хартии од вредност.
Министерството за финансии ја позиционира граѓанската обврзница како иновативен финансиски инструмент наменет да поддржи домашната економија. Целите на оваа стратегија се двојни: прво, да привлече домашни капитали за јавни инвестиции и финансиски потреби, и второ, да направи јавна инвестициска опција за граѓаните кои бараат сигурни и приносни инструменти. Овој пристап демонстрира борба против бегство на капиталот и подржување на локалната економија. Со нудење на интересни каматни стапки и сигурност што доаѓа од владиниот кредибилитет, граѓанската обврзница остануе конкурентна алтернатива на странските инвестиции.
